In het begin raakte me vooral de scène waarin Chip zijn eten niet door zijn keel krijgt, Gary met moeder tafeltennist en Albert leeg in zijn lab zit. Alle personages willen gezien en erkend worden, maar de ouderen kunnen slecht 'geven', waardoor weinig gezinsleden ontvangen en allen lijden. Als slachtoffer zijn ze aandoenlijk. Maar ze zijn ook dader, daarover zo meer.

Minder vond ik dat Albert in Freudiaans jargon droomde - als het zijn stem tenminste was die 'anaal-rententief' gebruikte en zichzelf als anaal gefixeerd analyseerde.

Later verbaasde me dat iedereen in dit boek zo'n last van zijn/haar geweten heeft. Dat komt ook 'Freudiaans uit het boekje' over. Denise en Chip doen er alles aan om hun geweten te misleiden. Eerdere opvattingen/waarderingen herzien schijnt echter niet tot de mogelijkheden te behoren. Als een Freudiaanse primitieve structuur blijft het geweten gemeen bijten.

Als lezer ga je gemakkelijk mee en wie herkent onvermogen niet. Toch vind ik Franzen het niet overtuigend neerzetten.

Mooi vond ik de verwikkelingen van Denise met Robin.

Ik ben nog steeds bezig, dus kom nog met slotopmerkingen. En die zijn:
de personages blijven dubbelzinnig. Denise in haar hartstocht voor Robin komt het meest 'uit een stuk over' maar zij lijkt in de greep van haar 'wreedheid' en kan er niet aan ontsnappen. Robin, die dit duldt, 'liefdevol begrijpt, heeft weer andere rarigheid.

Albert krijgt eerherstel nadat gebleken is dat hij al die jaren wist dat Denise, het voorbeeldmeisje, al vroeg geslapen had met een lagere employee. Vooral dat hij, met dezelfde onbuigzaamheid die de familie later tot wanhoop drijft, de eer aan zichzelf hield en chantage door de ex-minnar (mogelijk) ontliep, met economisch nadeel voor zichzelf.

Beide ouders vind ik, plat gesproken, laakbaar in hun ongegeneerd 'lievelingetjes' hebben. Vooral moeder Enid bakt ze bruin.

De vrouw van Gary is een serpent en de door haar behekste twee kinderen lijken al vroeg verpest, de 'onschuldige' Jonah bezwijkt in de loop van het boek.

Hoewel Enid, na de opname van Albert, vrijer wordt, is ze dat op een weliswaar herkenbare maar daarmee niet aangename wijze, die van het enerzijds dingen moreel afkeuren maar anderzijds toch maar zwichten.

Franzen maakt niet overtuigend duidelijk dat de psychologische misvorming van mensen blijvend en onherstelbaar is. Dat lijkt me wel, om het wederom zo plat samen te vatten, een bewering die hij met zijn roman doet. ( )