Afbeelding van de auteur.

Niccolò Machiavelli (1469–1527)

Auteur van De vorst

464+ Werken 36,855 Leden 344 Besprekingen Favoriet van 43 leden

Over de Auteur

Niccolo Machiavelli was born on May 3, 1469 in Florence, Italy. He was a political philosopher, statesman, and court advisor. Starting out as a clerk, he quickly rose in the ranks because he understood balance of power issues involved in many of his diplomatic missions. His political pursuits toon meer quickly ended after he was imprisoned by the Medici family. He is best known for The Prince, his guide to power attainment and cutthroat leadership. He also wrote poetry and plays, including a comedy named Mandragola. He died on June 21, 1527 at the age of 58. (Bowker Author Biography) toon minder
Fotografie: Santi di Tito's portrait of Niccolò Machiavelli, cropped.
Via Wikimedia Commons

Reeksen

Werken van Niccolò Machiavelli

De vorst (1513) 23,403 exemplaren
The Prince (Bantam Classics) (1532) 2,066 exemplaren
The Prince and Other Writings (1513) 1,167 exemplaren
The Prince and The Discourses (1513) — Auteur — 1,033 exemplaren
The Prince (1513) 834 exemplaren
The Art Of War (1520) 767 exemplaren
De alruin (1518) 629 exemplaren
The Portable Machiavelli (1978) 561 exemplaren
The Prince & The Art of War (1901) 292 exemplaren
Selected Political Writings (1994) 214 exemplaren
Complete works (1921) 119 exemplaren
The Art of War (Classic, 60s) (1996) 117 exemplaren
The Classic Theatre Volume I: Six Italian Plays (1958) — Medewerker — 89 exemplaren
On Conspiracies (1970) 55 exemplaren
Belphagor (1945) 49 exemplaren
Clizia (1962) 44 exemplaren
Three Renaissance Classics (1953) 40 exemplaren
La Mandragorla & Clizia (1959) 33 exemplaren
Machiavelli : The Chief Works and Others, Vol. 1 (1989) — Auteur — 29 exemplaren
Teatre del Renaixement (1985) 26 exemplaren
El príncipe La mandrágora (1993) 23 exemplaren
The Prince and Other Works (1964) 15 exemplaren
Le prince et autres textes (1962) 14 exemplaren
The Quotable Machiavelli (2016) 13 exemplaren
DE LAS CONJURAS (2010) 13 exemplaren
Cuentos (1985) 13 exemplaren
Lettere (1961) 12 exemplaren
The Prince: A Round Table Comic (2011) 12 exemplaren
Machiavelli Volume I (2007) 12 exemplaren
O Príncipe e Escritos Políticos (1900) 11 exemplaren
Epistolario 1512-1527 (1990) 10 exemplaren
Brev (2013) 8 exemplaren
The Prince from SmarterComics (2011) 7 exemplaren
The prince and other pieces (1883) 7 exemplaren
Escritos políticos breves (1991) 6 exemplaren
Machiavelli voor managers (1995) 6 exemplaren
Il Principe. Commedie 5 exemplaren
Maquiavelo : antología (1987) 5 exemplaren
Hauptwerke in einem Band (2000) 5 exemplaren
Le Prince : L'art du pouvoir (2007) — Auteur — 4 exemplaren
Opere politiche 4 exemplaren
Opere II (1999) 4 exemplaren
Escritos de gobierno (2013) 3 exemplaren
Udødelige tanker 3 exemplaren
El Principe : y otros escritos (1976) 3 exemplaren
Scritti scelti 3 exemplaren
Machiavelli 3 exemplaren
Prens - De Principatibus (2013) 3 exemplaren
Niccolo Machiavelli: Hauptwerke (2010) 3 exemplaren
Prince and Other Works (1964) 3 exemplaren
Opere di Niccolò Machiavelli (1680) 3 exemplaren
L'Asino (2012) 3 exemplaren
Erotica 3 exemplaren
Opere III (2005) 3 exemplaren
كتاب الأمير 3 exemplaren
Dieci lettere private (1992) 3 exemplaren
Selections (1972) 3 exemplaren
Tutto il teatro 3 exemplaren
The Discourses on Livy (2008) 2 exemplaren
Knieža (2009) 2 exemplaren
Principe (Italian Edition) (2012) 2 exemplaren
La mandragore (2004) 2 exemplaren
Opere letterarie 2 exemplaren
Politika in morala 2 exemplaren
machiavelli o principe (1900) 2 exemplaren
Niccoló Machiavelli művei (1978) 2 exemplaren
Obras políticas 2 exemplaren
Toneel en verhalend proza (2010) 2 exemplaren
Principele 2 exemplaren
El Príncipe El Manga (2017) 2 exemplaren
A Mandrágora Livro 1 2 exemplaren
Discorsi ; Om fyrster (2013) 2 exemplaren
Opere 2 exemplaren
LE OPERE MAGGIORI 2 exemplaren
Ritratti e rapporti diplomatici (2000) 2 exemplaren
Breviario (1996) 2 exemplaren
Oeuvres de Machiavel (1793) 2 exemplaren
Le prince (2012) 2 exemplaren
Urban Games 1 exemplaar
Opere politiche 1 exemplaar
Macchiavelli (1956) 1 exemplaar
Break Out 1 exemplaar
El príncipe 1 exemplaar
Antologia (2013) 1 exemplaar
Obras escabrosas 1 exemplaar
Scritti politici 1 exemplaar
Opere: Scritti letterari (1989) 1 exemplaar
Príncipe 1 exemplaar
ESCRITOS POLITICOS (1994) 1 exemplaar
O Príncipe (1/3) 1 exemplaar
o pincipe 1 exemplaar
O PRÍNCIPE (P7L20) 1 exemplaar
Teatro e prose 1 exemplaar
De vorst 1 exemplaar
Obras 1 exemplaar
I Capitoli 1 exemplaar
Machiavelli 1 exemplaar
Shasak 1 exemplaar
The revenge of Gaia 1 exemplaar
O príncipe 1 exemplaar
El Príncipe 1 exemplaar
Lettres à Francesco Vettori (2013) 1 exemplaar
Mente Del Hombre De Estado, La (2005) 1 exemplaar
The Discourses 1 exemplaar
The Prince 1 exemplaar
O Príncipe - Hemus 1 exemplaar
Sobre la libertad 1 exemplaar
Έργα 1 exemplaar
Machiavelli (1989) 1 exemplaar
O príncipe A arte da guerra (1999) 1 exemplaar
Opere scelte 1 exemplaar
Mensch und Staat 1 exemplaar
Il principe - La mandragola. (1992) 1 exemplaar
Političke misli 1 exemplaar
Mandragola Clizia 1 exemplaar
Mandrágora 1 exemplaar
Pensieri 1 exemplaar
A háború művészete (2022) 1 exemplaar
Opere scelte 1 exemplaar
O umeću ratovanja 1 exemplaar
il principe * scritti politici (1973) 1 exemplaar
Il diavolo che prese moglie (1993) 1 exemplaar
Clícia 1 exemplaar
O príncipe 1 exemplaar
Discorsi 1 exemplaar
Novella di Belfagor. L'asino (1990) 1 exemplaar
Oeuvres complètes (1993) 1 exemplaar
Myśli cyniczne (1993) 1 exemplaar
Commedie e Belfagor 1 exemplaar
Der Fürst (German Edition) (2019) 1 exemplaar
Prens - Cool (2014) 1 exemplaar
El príncipe (2005) 1 exemplaar
Prose Scelte 1 exemplaar
شهریار 1 exemplaar
Scritti politici 1 exemplaar
Komplolar Üzerine (2020) 1 exemplaar
Discourses (2020) 1 exemplaar
Scritti varj 1 exemplaar
pg1232 1 exemplaar
Opere scelte (1969) 1 exemplaar

Gerelateerde werken

Eight Great Comedies (1958) — Medewerker — 348 exemplaren
The Prince; Utopia; Ninety-Five Theses (1909) — Medewerker — 263 exemplaren
Social and Political Philosophy: Readings From Plato to Gandhi (1963) — Medewerker — 246 exemplaren
Classics of Modern Political Theory : Machiavelli to Mill (1996) — Medewerker — 48 exemplaren
Great Italian Short Stories (1959) — Medewerker — 42 exemplaren
The Middle Ages to the 17th Century: Literature of the Western World (1961) — Medewerker, sommige edities23 exemplaren
Tyve mesterfortællinger — Medewerker, sommige edities4 exemplaren
Italian Short Stories from the 13th to the 20th Centuries (1932) — Medewerker — 3 exemplaren
Box of Illuminations X4 Box Set (2001) — Medewerker — 2 exemplaren

Tagged

Algemene kennis

Officiële naam
Machiavelli, Niccolò di Bernardo dei
Pseudoniemen en naamsvarianten
Maquiavel, Nicolau
Geboortedatum
1469-05-03
Overlijdensdatum
1527-21-07
Graflocatie
Church of Santa Croce, Florence, Tuscany, Italy (beside the tomb of Michelangelo)
Geslacht
male
Nationaliteit
Italië
Land (voor op de kaart)
Italy
Geboorteplaats
Florence, Italy
Plaats van overlijden
Florence, Italy
Woonplaatsen
Florence
Beroepen
politicus
filosoof

Leden

Besprekingen

Niccolò Machiavelli (1469-1527) dankt zijn faam als politiek schrijver en denker aan twee werken: het beknopte traktaat Il Principe (De heerser) en de veel omvangrijkere Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio (Verhandelingen over de eerste tien boeken van Titus Livius). In de Discorsi vergelijkt Machiavelli de geschiedenis van het oude Rome, zoals beschreven door Livius en andere klassieke geschiedschrijvers, met de eigentijdse geschiedenis van Florence en Italië Voortbouwend op deze vergelijking formuleert hij een reeks gedachten over staatkunde en de condition humaine, die tot op de dag van vandaag een inspiratiebron zijn voor historici, politicologen en letterkundigen… (meer)
 
Gemarkeerd
aitastaes | Oct 2, 2022 |
Goh, wat zou ik in een boekbespreking nog kunnen toevoegen aan alles wat er het laatste half millennium al geschreven en gezegd is over De heerser van Niccolò Machiavelli ? Niks, denk ik dan, maar hierbij dan toch mijn steentje in het debat dat al zo ongeveer duurt sinds de officiële publicatie, in 1532, vijf jaar na de dood van de schrijver.

Vooreerst over deze nieuwe uitgave bij Librero (2019): hardcover, met zo’n leuk “ouderwets” leeslintje er in, een massa illustraties, mooi vormgegeven, genaaid (niet geplakt), kortom een genoegen om weer eens zoiets vast te hebben. Verwacht echter – voor wie commentaren op Machiavelli zou verzamelen – niks nieuws. De inleiding van Cary J. Nederman dateert van 2007, de essays van Thomas Babington Macaulay en Isaiah Berlin aan het einde van het boek dateren van respectievelijk 1827 en 1971.

Wie niet bekend is met het werk van Machiavelli of zich een filosofisch oor heeft laten aannaaien in de zin van “machiavellisme = slecht”, zal zeker wat aan zowel de inleiding als de essays hebben. Ze zijn ook, zoals De heerser zelf, gewoon goed geschreven en dito vertaald.

Wat die vertaling aangaat even de keuze voor de titel De Heerser in plaats van het vaker gebruikte De Vorst toelichten. Nederman schrijft daarover in zijn inleiding: “Het woord principe werd in de tijd van Machiavelli anders gebruikt dan nu. Principe in de Italiaanse titel is afgeleid van het Latijnse princeps en dat woord was in de middeleeuwen en renaissance een algemene aanduiding voor alleenheerschappij (meestal een man, maar ook koninginnen en andere vrouwelijke heersers). In tegenstelling tot woorden als koning (rex), monarch (monarchus) en keizer (imperator), die meer specifieke vormen van alleenheerschappij inhielden, werd de term voor zowel lokale seigneurs als voor de keizer van het Heilige Romeinse (sic) Rijk gebruikt. Met princeps werd meestal op het gemeenschappelijke element van al die regimes geduid. Het kon zowel verwijzen naar een paus of andere hoge geestelijke als naar seculiere heersers. Princeps had kortom een zeer brede betekenis. Machiavelli’s titelkeuze moet in dat licht worden bezien.”

Ook wat betreft het tijdstip waarop het boek geschreven werd, geef ik graag het woord aan Nederman: “In 1502 autoriseerde de Grote Raad van de Florentijnse republiek de leidinggevende positie van gonfaloniere (of levenslange hoofdbestuurder). Hiertoe werd Piero Soderini, Machiavelli’s politieke beschermheer en mentor, benoemd. In het daaropvolgende decennium groeie Machiavelli’s invloed en prestige. Dat zou echter niet standhouden. In 1512 versloegen de De’ Medici, met hulp van Spaanse troepen, het leger van de republiek en werd de regering ontbonden. Machiavelli was een direct slachtoffer van de machtswisseling. Begin november 1512 verloor hij zijn positie in de kanselarij en werd hij ‘intern’ verbannen. Nog erger was dat hij in februari 1513 enkele weken in de gevangenis belandde en werd gemarteld vanwege (onjuiste) vermoedens dat hij betrokken was bij een samenzwering tegen de De’ Medici. Hierna trok hij zich terug op zijn boerderij buiten Florence en legde hij zich toe op het schrijven.”

In datzelfde jaar, of mogelijk begin 1514, schreef hij zijn De heerser, dat hij begin 1516 officieel aanbood aan Lorenzo De’ Medici, opvolger van Giuliano, die de macht had overgenomen van Soderini. De discussie over het waarom van dat aanbieden is nog steeds niet beslecht en zal wellicht ook nooit beslecht worden. De ene houdt het er op dat Machiavelli zichzelf weer een positie aan het hof wou verwerven door goed advies te verstrekken, de ander beweert dat hij de nieuwe heerser in de val wou lokken door hem door en door “slecht” advies te geven. De een houdt hem voor een aanhanger van de absolutistische heersers, de ander houdt vol dat hij een rechtgeaard republikein was (voor dat laatste valt sowieso wel een en ander te zeggen als ook zijn andere werken, in het bijzonder zijn Verhandelingen over de tien boeken van Titus Livius, in de vergelijking worden betrokken). Wat er ook van zij, De heerser is er niet minder om.

De verdediging van Machiavelli laat ik overigens zeer graag over aan Thomas Babington Macaulay. Gewoon omdat ik zelden zo’n goede getuige à décharge aan het werk heb gezien (of beter: gelezen). Een getuige die niet alleen de werken en de schrijver, maar ook zijn tijd en zijn land mee heeft opgenomen in zijn verdediging.

Wie het Engels machtig is, kan hier (https://www.biblioteca.org.ar/libros/167571.pdf) het oorspronkelijke essay vinden (vanaf pagina 2 tot en met pagina 30), maar ik geef graag een stukje mee uit de Nederlandse vertaling: “Elk tijdperk en land heeft bepaalde karakteristieke ondeugden, die vrijwel algemeen gelden, die bijna iedereen toegeeft en die zelfs starre moralisten maar licht censureren. Volgende generaties verwisselen hun moraal net zo gemakkelijk als hun hoeden en koetsen. Ze nemen een ander soort slechtheid onder hun hoede en verwonderen zich over de ontaardheid van hun voorouders. Maar dat is nog niet alles. Het nageslacht, dat hof van beroep dat nooit genoeg krijgt van het loven van zijn eigen rechtvaardigheid en oordeel, treedt bij die gelegenheden op als een Romeinse dictator na een massale opstand. Omdat er te veel delinquenten zijn om te straffen, kiest het er een willekeurig aantal uit om de volledige straf te dragen voor een vergrijp waarin ze geen groter aandeel hadden dan degenen die ontsnappen. Of decimering een handige vorm van militaire executie is, weten we niet. Maar we protesteren ten stelligste tegen de introductie van zo’n principe in de geschiedschrijving. In dit geval is Machiavelli de zondebok geworden, een man die zich publiekelijk rechtschapen en eerzaam gedroeg, wiens opvattingen over moraal zelfs positief leken te verschillen van zijn omgeving, en wiens enige fout was dat hij algemeen geldende stelregels overnam en die duidelijker ordende en krachtiger verwoordde dan enig ander schrijver.”

Macaulay spreekt trouwens ook het aan Machiavelli toegeschreven (maar nergens in zijn werk te vinden) gezegde “Het doel heiligt de middelen” tegen als van toepassing zijnde op Machiavelli’s werk: “Machiavelli’s werk is niet foutloos. Maar het zijn fouten die een schrijver, gesitueerd als Machiavelli, nauwelijks kon vermijden. Ze komen veelal voort uit één gebrek dat, zo schijnt het, zijn hele systeem doordringt. Bij zijn politieke plan was meer nagedacht over de middelen dan het doel. Het grote principe dat gemeenschappen en wetten alleen bestaan om de som van het privégeluk te verhogen, wordt niet genoeg onderkend. Hij lijkt zich het belang van het staatslichaam ten doel te stellen, dat niet samenhangt, soms nauwelijks samengaat, met het belang van de leden”. Wat voor een republikein inderdaad een denkfout was.

Op het einde van zijn essay geeft Macaulay trouwens ook aan waarom Machiavelli zo snel na zijn dood helemáál in ongenade viel: “Machiavelli leefde lang genoeg om het begin van de laatste strijd om Florentijnse vrijheid mee te maken. Kort na zijn dood werd eindelijk de monarchie ingesteld, niet een monarchie zoals die waarvoor Cosimo de fundamenten had gelegd in de gewoonten en gevoelens van landgenoten en die Lorenzo had verfraaid met de trofeeën van elke wetenschap en kunst, maar een afschuwelijke tirannie, trots en laaghartig, wreed en zwak, kleingeestig en wellustig. Het karakter van Machiavelli was een doorn in het oog van de nieuwe meesters van Italië, en de delen van zijn theorie die strikt overeenkwamen met hun eigen dagelijkse praktijk boden een voorwendsel om zijn nagedachtenis zwart te maken. Zijn werken werden verkeerd voorgesteld door de geleerden, verkeerd begrepen door de onwetenden, gecensureerd door de Kerk, misbruikt met alle wrok van geveinsde deugdzaamheid door de werktuigen van een verachtelijk bestuur en de priesters van een nog verachtelijker bijgeloof. De naam van de man, wiens genie alle donkere hoeken van de politiek had verlicht, en aan wiens patriottische wijsheid een onderdrukt volk zijn laatste kans op bevrijding en wraak had te danken, werd synoniem voor slechtheid.”

Isaiah Berlin voegt daar in zijn essay De originaliteit van Machiavelli dit aan toe: “Als de vraag naar de zin van het leven een reële is, moet die correct kunnen worden beantwoord. De bewering dat gedragszaken rationeel zijn te verklaren, staat gelijk aan de bewering dat je voor zulke kwesties in principe een correcte, afdoende oplossing kunt vinden. Wanneer dergelijke oplossingen vroeger werden besproken, ging men er normaliter vanuit dat de perfecte samenleving viel te realiseren, althans in grote trekken. Welke standaard moest je anders toepassen om bestaande ordeningen als onvolmaakt te veroordelen? Misschien is het hier, op aarde, niet realiseerbaar. Mensen waren daar te onwetend, te zwak of te gewelddadig voor. Of er werd beweerd (door sommige materialistische denkers in de eeuwen na De heerser) dat het aan technische middelen ontbrak, dat niemand nog methoden had ontdekt om de materiële obstakels voor de gouden eeuw te overwinnen, dat we qua technologie, kennis of moraal nog onvoldoende waren ontwikkeld. Maar er werd nooit gezegd dat er iets niet klopte aan de gedachte zelf. Plato, de stoïcijnen, Hebreeuwse profeten, christelijke middeleeuwse denkers en de schrijvers van utopieën vanaf More hadden wel een idee waar het mensen aan ontbrak: ze beweerden, als het ware, de kloof tussen realiteit en ideaal te kunnen meten. Maar als Machiavelli gelijk heeft, is deze hele traditie – de centrale stroming in het westers denken – onjuist. Als zijn standpunt valide is, is het onmogelijk zelfs te denken aan zo’n perfecte samenleving, want er bestaan minstens twee waardesystemen – christelijk en ongelovig – die niet alleen in de praktijk, maar ook in beginsel, onverenigbaar zijn (…) Dit was een zeer schokkende conclusie. Ze hield in dat als mensen consequent wilden leven en handelen, en begrijpen welke doelen ze nastreefden, ze eerst hun morele waarden moesten onderzoeken. Wat als ze ontdekten dat ze gedwongen waren een keuze te maken tussen twee niet overeenkomstige systemen? Moesten kiezen zonder de hulp van een onfeilbare maatstaf, die de ene leefvorm boven alle andere stelde en waarmee dit tot tevredenheid van alle rationele mensen kon worden aangetoond? Is het misschien deze vreselijke waarheid, impliciet vervat in Machiavelli’s uiteenzetting, die het moreel bewustzijn van mensen heeft geschokt en sindsdien hun geest permanent en obsessief heeft gekweld?”

Maar, aldus nog Berlin, “Machiavelli heeft dit zelf niet geopperd. Voor hem was er geen probleem of kwelling. Hij toont geen spoor van scepticisme of relativisme. Hij maakte zijn keuze en had weinig interesse in de waarden die hij daarmee negeerde of afwees. Het conflict tussen zijn waarden en die van de conventionele moraal leek Machiavelli niet te verontrusten (pace Croce en de andere verdedigers van de interpretatie dat Machiavelli een ‘gekwelde humanist’ was). Het schokte alleen hen die na hem kwamen en, aan de ene kant, niet bereid waren om hun eigen morele waarden (christelijke of humanistische) af te zweren en de gehele denk- en handelswijze waarvan ze deel uitmaakten; noch, de geldigheid te ontkennen van, in elk geval, het merendeel van Machiavelli’s analyse van de politieke feiten en de bijbehorende (grotendeels ongelovige) waarden en visie, belichaamd in de sociale structuur die hij zo briljant en overtuigend schetste.”

“Wat is aangetoond door Machiavelli”, schrijft Berlin verder, “– die (net als Nietzsche) vaak wordt geprezen omdat hij het masker der hypocrisie heeft afgerukt en de waarheid genadeloos heeft onthuld – is niet dat mensen het ene zeggen en het andere doen (al toont hij dat ongetwijfeld ook aan), maar dat als zij denken dat de twee idealen verenigbaar zijn, of zelfs een en hetzelfde ideaal zijn, en daar niet aan twijfelen, zij zich schuldig maken aan slecht geloof (zoals de existentialisten het noemen, of ‘vals bewustzijn’ om een marxistische formulering te gebruiken) dat tot uiting komt in hun werkelijke gedrag. Machiavelli tart niet alleen de officiële moraal – de hypocrisie van het gewone leven – maar ook een van de fundamenten van de centrale westerse filosofische traditie, namelijk het geloof in de uiteindelijke verenigbaarheid van alle echte waarden.”

En ten slotte nog eens Berlin: “Als de puzzel maar één oplossing heeft, is het de vraag hoe we die vinden, realiseren en anderen met overredingskracht of dwang tot die oplossing kunnen brengen. Maar als het niet zo is – Machiavelli contrasteert twee levenswijzen maar er kunnen er meer dan twee zijn, en behalve voor fanatieke monisten is dat ook overduidelijk – dan ligt het pad open voor empirisme, pluralisme, tolerantie en compromis. Tolerantie komt historisch gezien voort uit het besef van de onverenigbaarheid van dogmatische overtuigingen en de praktische onwaarschijnlijkheid van een complete overwinning van de een op de ander. Degenen die wilden overleven, beseften dat ze afwijkingen moesten tolereren. Ze gingen geleidelijk de waarde van diversiteit inzien en werden sceptisch over definitieve oplossingen in menselijke aangelegenheden. Maar acceptatie in de praktijk en rationele rechtvaardiging zijn twee verschillende dingen. Machiavelli’s ‘schandelijke’ werken beginnen bij het laatste. Dit was een groot keerpunt en de intellectuele consequenties vormden – door een gelukkige ironie van de geschiedenis (wat sommigen ‘dialectiek’ noemen) en geheel onbedoeld door de schrijver – juist de basis voor het liberalisme dat Machiavelli vast zou hebben veroordeeld als zijnde zwak en karakterloos, gebrekkig in zijn machtstreven, glorie, organisatie, virtù en discipline om mensen bij grote conflicten tot een krachtige eenheid te smeden. Toch is hij, ondanks zichzelf, een van de grondleggers van het pluralisme en de daarin toegelaten (in zijn ogen gevaarlijke) tolerantie. Door de originele eenheid te verbreken, maakte hij mensen bewust van de noodzaak tot het maken van moeilijke keuzes tussen onverenigbare alternatieven – onverenigbaar in praktijk of, nog erger, om logische redenen – in het openbare en private leven (want die twee kon men, zo werd duidelijk, niet echt gescheiden houden). Hij leverde een prestatie van de eerste orde, alleen al omdat het dilemma ons daarna nooit meer met rust heeft gelaten (het blijft onopgelost, maar we hebben ermee leren leven). Mensen hadden in de praktijk ongetwijfeld vaak het conflict ervaren dat Machiavelli duidelijk maakte. Hij wist het van een paradox bijna om te vormen tot een gemeenplaats.”

Om het dan toch nog even over De heerser zelf te hebben: de kracht van die tekst ligt ongetwijfeld inderdaad in de eerste plaats in wat ze wakker maakt – zie hierboven –, in de tweede plaats in het feit dat ze nog steeds in filosofische zin correct is. Wat ook zo vervelend is voor mensen die zichzelf als méér inschatten dan ze zijn. “Mensen”, zo schrijft Machiavelli bijvoorbeeld, “veranderen immers met genoegen van heerser, hopend er beter van te worden, en deze hoop brengt hen ertoe de wapens op te nemen tegen hem die heerst: waarin ze misleid zijn, omdat ze naderhand door ervaring ondervinden dat ze van kwaad tot erger zijn vervallen.” “Mensen” moeten dan ook, “hetzij goed (…) worden behandeld, hetzij (…) vernietigd, omdat ze zich voor geringe schade kunnen wreken, maar voor grote niet. Daarom dient de schade die een mens moet worden toegebracht dusdanig te zijn dat men niet hoeft te vrezen voor wraak.”

“Toch”, schrijft hij dan weer elders, “kan het geen verdienste worden genoemd medeburgers te doden, vrienden te bedriegen, zonder trouw, zonder genade, zonder godsdienst te zijn; zulke methoden kunnen tot heerschappij leiden, maar niet tot roem”. Wat hij dan weer contrasteert met dit: “En mocht iemand opmerken: als de bevolking bezittingen buiten de stad heeft en ziet dat die in brand worden gestoken, zal ze niet lijdzaam toezien en zullen de mensen door het langdurige beleg en door eigenbelang hun heerser vergeten, antwoord ik dat een machtig en dapper heerser al die moeilijkheden zal overwinnen door zijn onderdanen nu eens hoop te geven dat het kwaad niet lang zal duren, dan weer angst in te boezemen voor de wreedheid van de vijand, en vervolgens zich handig te beschermen tegen onderdanen die hem al te brutaal lijken.”

Om een of andere reden las ik in dat laatste het scenario van wat onze eigenste machthebbers ons hebben aangedaan met betrekking tot corona, maar uiteraard zouden onze machthebbers desgevraagd zeggen dat Machiavelli een smeerlap was. Maar “de grote massa (…) wordt [altijd] bedrogen door wat iets lijkt te zijn en door wat eruit voortkomt; en in de wereld is er slechts de grote massa, want de weinigen vinden er alleen een plaats wanneer de velen geen grond hebben om op te rusten.”

Ten slotte – want dit is echt wel een long read geworden – nog één citaat. Een citaat dat mijn heidens hart zeer sterk aansprak omdat het iets weergeeft waarin ik zeer sterk geloof en dat zowel voor wat mijn eigen positie in de wereld als de positie van anderen ten opzichte van mezelf betreft: “Een heerser wordt ook geëerbiedigd wanneer hij een echte vriend of volslagen vijand is, dat wil zeggen wanneer hij zich zonder enig voorbehoud vóór de ene partij en tegen de andere verklaart; een gedragslijn die altijd gunstiger is dan een neutrale opstelling. Omdat als twee van uw machtige buren handgemeen worden, hun karakter met zich meebrengt dat, als een van hen overwint, u hem wel of niet moet vrezen. In elk van beide gevallen zal het altijd gunstiger voor u zijn om u uit te spreken en energiek oorlog te voeren; omdat, in het eerste geval, als u zich niet uitspreekt u onveranderlijk ten prooi zult vallen aan de overwinnaar en u geen redenen zult kunnen geven, en niets zult hebben om uzelf te beschermen of uw toevlucht te zoeken. Want wie wint, wil geen twijfelachtige vrienden die hem in tijden van beproeving niet zullen helpen. En wie verliest zal u geen onderdak verlenen omdat u niet bereidwillig, met het zwaard in de hand, zijn lot deelde.”

De heerser van Nicollò Machiavelli: het blijft een zeer interessant boek, zeker als uw wereldbeeld tegen een stootje kan.
… (meer)
 
Gemarkeerd
Bjorn_Roose | 249 andere besprekingen | Jun 6, 2020 |
Koen vander Meulen versie: 20 juli 2014
The Prince (engelse vertaling door C.E. Detmold /©1997 / Wordsworth Editing Ltd Ware Hertsfordshire/ ISBN 978-1-85326-775-8)

Soms lees ik op vakantie oude literatuur. Deze keer “De prins” van Machiavelli. Het gebeurt dat managementgoeroes het boek bewieroken en bijzonder geschikt vinden voor wie een bedrijf leidt. Ik betwijfel dat het geldt in de huidige wereld.
Uitgangspunten
Machiavelli ging bij het schrijven van dit boek uit van volgende punten en veronderstellingen:
• Hoe kan een machthebber zijn macht best veilig stellen, zonder zich te beperken tot deugdzaam en/of moreel aanvaardbaar handelen?
• In “De Prins” heeft hij het enkel over vorstendommen, omdat hij “republieken” in een ander boek behandelt. En hij schrijft over burgerij die ooit geproefd heeft van meebesturen in een republiek, dat ze dat van haar leven niet meer vergeet.
• Machiavelli is ervan overtuigd dat een vorst niet lang tegen zijn volk kan regeren, omdat er dan uitbarstingen van volkswoede komen die een vorst noodlottig kunnen worden. Om het niet adellijk deel van de bevolking achter zich te krijgen, moet hij het enkel rechtvaardig besturen zonder het uit te persen, en het af en toe wat gunnen. Hij moet er wel voor zorgen dat zijn volk hem rechtschapen vindt, al dan niet terecht.
• De adel mag een vorst niet vertrouwen: zijn potentiële belagers zitten onder hen. Ze zijn op de hoogte van hoe er gemanipuleerd, gecomplotteerd en bestuurd wordt, en ze laten zich leiden door hun ambities en belangen.
Hij geeft de vorst de raad om:
• Te zorgen voor militaire slagkracht voor “grootse” daden, en voor versterkingen en voorraden om belegeringen in het eigen vorstendom te kunnen doorstaan.
• Enkel te rekenen op soldaten die verknocht zijn aan vorst & vaderland, omdat zij de enigen zijn die in moeilijke tijden nog voor hem vechten.
• Geen huurlingen te gebruiken omdat die geen belang hebben bij gevaarlijke oorlogen en veldslagen proberen te ontlopen.
• Geen hulptroepen van een bondgenoot te vragen omdat die de invloed van die bondgenoot vergroten op hem, tot het punt dat de bondgenoot een overheerser wordt.
• Oorlogen op vreemd grondgebied uit te vechten, en te vermijden dat zijn leger voedsel opeist en schade aan have en goed aanricht in zijn eigen vorstendom en hij oorlogsbelastingen moet heffen.
• Indien nodig wreed te zijn om zijn nieuwe macht over zijn vorstendom te vestigen, maar dit kort te laten duren omdat zijn volk zich anders van hem zal afkeren

Sinds de tijd waarin Machiavelli leefde, (Firenze begin 16e eeuw) zijn er in Europa en in de wereld een aantal ontwikkelingen geweest die Machiavelli niet kon voorzien:
• Het lukte vb. de Franse absolute koningen om het bestuur (belastingen, rechtspleging) van hun koningrijk te centraliseren en de adel onder controle te krijgen door ze een functie aan het hof te geven, ver van hun vorstendom, en hun een hofetiquette op te leggen om de vele twisten die uitliepen op duels en gevechten te voorkomen. Met het concept van het laïcisme stelden ze het gezag van de vorst boven dat van de religie (katholiek of hugenoot)
• De Franse revolutie was tegen de voorrechten van adel en geestelijkheid, en voor meer rechten voor de burgerij. Ze probeerde een restauratie van het ancien régime te voorkomen door de scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.
• Verlichte vorsten waren bereid wettelijk te regeren i.p.v. willekeurig omdat dit minder wrijvingen veroorzaakte met hun onderdanen.
• De oktoberrevolutie en de 2e wereldoorlog met aan het einde de atoombom, deden supermachten en machtsblokken ontstaan, omdat alle staten zonder atoombom gedwongen werden om zich aan te sluiten bij Nato of Warschaupact of bij de ongebonden naties. Een aantal van de ongebonden naties slaagden er ook in atoomwapens te bouwen (China, India, Pakistan)
• Door de globalisering vergrootte de macht en de invloed van de grote
internationale ondernemingen, zodat de “vrije” pers onder druk kwam, en de politiek zijn primaat over de ondernemingen verloor (banken: too big to fail.)
• Internet & informatisering zijn tegelijkertijd “Big Brother” waarmee o.a. staten en potentiële werkgevers kunnen natrekken wie wat waar en wanneer deed, en schiepen anderzijds de mogelijkheid van anonieme verslaggeving die via blogs het land uit geraakt.
• China demonstreert met zijn overeenkomsten met landen-grondstoffen leveranciers dat militair overwicht/ interventie niet nodig is om zijn bevoorrading met grondstoffen veilig te stellen.
• Er zijn nog heel wat landen in de wereld waar “politics comes out of the barrel of a gun” (zoals Idi Amin zei) waar de eigen bevolking onderdrukt en geterroriseerd wordt door leger of paramilitaire groepen die voordelen krijgt van de machthebbers om dat te doen. Maar er zijn er ook, vooral in het westen, waar dat niet het geval is. Nochtans hebben die nog altijd een leger, politie, binnenlandse en buitenlandse veiligheidsdiensten enz. nodig.
… (meer)
½
 
Gemarkeerd
KoenvMeulen | 249 andere besprekingen | Jan 10, 2017 |
NICCOLÒ MACHIAVELLI
De vorst
& dr. J.F. OTTEN
Machiavelli, sleutel van onze tijd.
Nederland/Italië
Verzameld werk van Jo Otten, deel I
Ingenaaid met flappen, 280 blz., geïllustreerd € 19,50
2012
ISBN 978-90-6265-804-6

Eerste integrale editie bezorgd door
dr. Rob Groenewegen

‘Macht is de spil waar alles om draait. Hij die macht heeft, heeft gelijk; de zwakkere heeft altijd ongelijk.’

Deze zevende druk van dr. J.F. Ottens postuum verschenen Machiavelli, sleutel van onze tijd (1940), gevolgd door diens Nederlandse vertaling van Machiavelli’s wereldberoemde en niet onomstreden politieke geschrift Il Principe, is voor het eerst conform wat dr. J.F. Otten (1901-1940) ooit voor ogen stond. Als gevolg van de oorlogsomstandigheden destijds werd namelijk het inleidende hoofdstuk van Machiavelli, sleutel van onze tijd uit de eerste druk geschrapt. Ook in latere drukken, tot en met 1983, keerde het niet meer terug. In de naoorlogse edities van dit succesvolle boek werden er opnieuw coupures in de tekst aangebracht. Deze weglatingen zijn nu, samen met het nimmer eerder gepubliceerde inleidende hoofdstuk, in deze nieuwste uitgave alsnog opgenomen. Spelling, taalgebruik en interpunctie zijn niettemin geactualiseerd.

In het nagelaten werk van J.F. Otten bevinden zich enkele hoofdstukken die moesten leiden tot een nieuw boek over Machiavelli. Ze zijn aan deze heruitgave toegevoegd, samen met zijn artikel ‘Machiavelli en Multatuli’ (1939). ’Een woord van herdenking’ door Constant van Wessem (1891-1954), dat uit de naoorlogse edities werd weggelaten, is weer in ere hersteld. Ook alle bijlagen zijn wat betreft spelling, taalgebruik en interpunctie aan de eisen van nu aangepast. Naast illustraties is het boek voorzien van een voorwoord door dr. Rob Groenewegen, auteur van de biografie Te leven op duizend plaatsen. Jo Otten 1901-1940. Groenewegen is ook de bezorger van Jo Ottens in 2008 opnieuw uitgebrachte novelle Bed en wereld uit 1932.
… (meer)
 
Gemarkeerd
aitastaes | 249 andere besprekingen | Mar 14, 2016 |

Lijsten

Find (1)
Read (1)
Europe (1)

Prijzen

Misschien vindt je deze ook leuk

Gerelateerde auteurs

William J. Connell Translator, Translator/Introduction
Angelo Beolco Contributor
Carlo Gozzi Contributor
Carlo Goldoni Contributor
Mark Musa Translator, Editor
Andy McNab Introduction
Harvey C. Mansfield Translator, Introduction
Hadley Arkes Contributor
Carnes Lord Contributor
David Wootton Translator, Editor
Luigi Ricci Translator
Frans van Dooren Translator
John Lotherington Introduction
W. K. Marriott Translator
Jaya Micheli Cover artist
Rider Strong Performer
Antonio D. Tursi Translator
Arnon Grunberg Afterword
Nelson Runger Narrator
Philipp Rippel Herausgeber
Chris Mouwen Translator
Gert-Jan Kramer Translator
Anthony Grafton Introduction
Raymond Aron Foreword
Jon Bingen Overs.
John Tobin Introduction
Paul Sonnino Translator
Enzo Decaro Narrator
Franco Melotti Introduction
Ralf Löffler Herausgeber
Gregory Tietjen Afterword
Pietro Nassetti Translator
Tim Parks Translator
Necdet Adaba Translator
Rihards Delvers Illustrator
Yordi Abreu Translator
Eli Leonetti Jungl Traductor y notas
Ivars Ījabs Afterword
Yves Lévy Introduction
Josef Hajný Translator
Karin Hybinette Translator
Rekin Teksoy Translator
Eloy Requena Translator
Jacques Gohory Translator
SEM Illustrator
O. A. Kallio Translator
E. V. Rieu Translator
Piero Melograni Translator
Gyula Herczeg KöZrem.
Tom Butler-Bowdon Introduction
Ugo Dotti Editor
Michael Ennis Foreword
Quentin Fiore Illustrator
Christian Gauss Introduction
Horst Günther Afterword
Rufus Goodwin Translator
Robert M. Adams Translator
Bjørn Qviller Introduction
Benjamin Martinez Illustrator
Norman Stone Foreword
Erik Lönnroth Afterword
Wayne A. Rebhorn Translator
Maurizio Viroli Introduction
Peter Bondanella Translator
Irwin Edman Foreword
Hans Freyer Introduction
WB Allen Contributor
William B. Allen Contributor
Mario Casella Contributor
Werner Bahner Foreword
Frans Van Dooren Translator
Dominic Baker-Smith Introduction
Thomas G. Bergin Translator
Regina Barreca Introduction
Benjamin Beard Contributor
Luigi Russo Introduction
Bruce Penman Translator
Daniel Donne Translator
Germano Facetti Cover designer
Nathan Tarcov Translator
Brian Richardson Translator
Alissa Ardito Introduction
L.J. Walker Translator
Hugo Albert Rennert Introduction, Translator
Giuliano Procacci Introduction
Max Lerner Introduction
Henry Paolucci Translator
Anne Paolucci Translator
Kurt Kluxen Afterword
M Walter Dunne Translator
Felix Gilbert Introduction
pippiavarardo Contributor
W. R. Marriott Translator
Peter Smith Translator
P. Whitehorne Translator
Stefano Andretta Annotation
Helena Puigdomènech Translator, Editor
Andrew Brown Translator
J.G. Nichols Translator
Paul van Heck Translator
Danuta Laskowska Illustrator
Jaume Fuster Translator
Rick Vermeulen Cover designer
Frans Denissen Translator
Carlo Depreytere Translator

Statistieken

Werken
464
Ook door
14
Leden
36,855
Populariteit
#496
Waardering
½ 3.7
Besprekingen
344
ISBNs
1,645
Talen
32
Favoriet
43

Tabellen & Grafieken